Ulga podatkowa na dzieci – trudny podział

Odliczenie ulgi na dzieci w rocznym zeznaniu podatkowym dla rodziców pozostających w związku jest przywilejem, z którego, bez względu na to, które z nich dokona odliczenia, korzystają oboje. Kłopot zaczyna się, gdy małżonkowie postanowią się rozwieść i nie ustalą między sobą komu i w jakich proporcjach należy się ulga.

Spory na tym tle, rozstrzygane są stosunkowo często przez organa podatkowe i sądy. Z takim przypadkiem spotkały się też instytucje z Opola. Tu matka trojga dzieci dochodziła wyłączności do prawa skorzystania z ulgi. Po rozwodzie z ojcem dzieci, to matce sąd powierzył wykonywanie opieki rodzicielskiej. Ojcu prawa zostały ograniczone, z zastrzeżeniem prawa do kontaktu oraz współdecydowania o ważniejszych sprawach w życiu dzieci.

Matka rozliczyła swój roczny PIT jako osoba samotnie wychowująca dzieci, odliczając przy tym całą przysługującą z tego tytułu ulgę. Jako, że nie porozumiała się z ojcem dzieci co do sposobu podziału ulgi między dwojga byłych małżonków, ten również skorzystał z prawa do preferencji i odliczył połowę wysokości ulgi.

Urząd skarbowy wydał decyzję, w której nakazał matce zapłatę podatku, uznając, że w tej sytuacji nie miała ona prawa do skorzystania z ulgi w pełnej wysokości. W odwołaniu matka wskazała, iż zgodnie z art. 27f ust.1 pkt 1 ustawy o PIT ulga przysługuje rodzicowi, który wykonuje opiekę rodzicielską. Dyrektor Izby Skarbowej nie uznał jednak argumentów kobiety.

Sprawa miała swój finał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu. Sąd oddalił skargę. Zdaniem sądu prawo do odliczeń nie przysługuje temu rodzicowi, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, gdyż przepisy tak nie stanowią. Jeśli ojciec dzieci nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej zgodnie z art. 111 par. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to ma takie samo do skorzystania z ulgi, jak matka. Wyrok WSA w Opolu z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Op 40/15.

Nie jest to jednak jedyny wyrok w tego typu sprawie. Można przytoczyć wyrok WSA w Gliwicach  z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 609/14. Tu sąd orzekł na korzyść rodzica faktycznie sprawującego opiekę nad dzieckiem. W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że „pojęcie „wykonywania władzy rodzicielskiej” nie jest tożsame z „przysługiwaniem władzy rodzicielskiej”. W prawie rodzinnym te pojęcia mają różne zakresy. „Wykonywanie władzy rodzicielskiej” to faktyczna piecza nad dzieckiem, a więc wspólne zamieszkiwanie, zapewnienie/zabezpieczenie wszystkich jego potrzeb od tzw. życiowych tj., ubioru, wyżywienia po edukacyjne, rozwojowe i zdrowotne. Zdaniem sądu ulga przysługuje osobie, która właśnie w ten sposób zajmuje się dzieckiem. W przeciwnym razie, z ulgi mogliby też korzystać rodzice, którym formalnie nie została odebrana władza rodzicielska, lecz np. przez wiele lat nie zajmują się dzieckiem, nie utrzymują z nim kontaktu.”