Zmiany regulaminu usługi świadczonej drogą elektroniczną

Przedsiębiorca świadczący usługi drogą elektroniczną, który na mocy art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną zobowiązany jest do ustalenia regulaminu tych usług, opracowuje regulamin mający w jego zamierzeniu służyć jak najdłużej. Dochodzi jednak niekiedy do okoliczności wymuszających lub uzasadniających zmianę postanowień regulaminowych. W celu dokonania zmian w sposób prawidłowy i zgodny z prawem konieczne jest zachowanie podstawowych zasad uregulowanych przepisami prawa bądź wynikających z decyzji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów („UOKIK”) – z pewnością pomoże w tym skorzystanie z usług doradztwa prawnego dla e-biznesu.

Przede wszystkim należy rozpocząć od wprowadzenia do regulaminu postanowień przewidujących okoliczności, których zajście będzie mogło stanowić przesłankę do zmiany regulaminu. W wypadku posłużenia się jedynie lakonicznym zapisem „X zastrzega sobie prawo dokonania zmian niniejszego regulaminu” istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo uznania go za klauzulę abuzywną na postawie art. 385[3] pkt 10 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny („KC”). Przepis ten nakazuje w razie wątpliwości za niedozwolone uznawać postanowienia umowy, które uprawniają przedsiębiorcę w relacji z konsumentami do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie. Przykłady identycznych i podobnych postanowień w zadziwiającej liczbie znajdują się w rejestrze klauzul abuzywnych prowadzonym przez UOKIK. Poniżej przytoczony zostanie przykładowy wpis o numerze 1491 (sygn. akt: XVII AmC 265/07).

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 384 § 1 i 4 KC, ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy czy właśnie regulamin, wiąże drugą stronę stosunku, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Jeżeli jedna ze stron posługuje się  wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności. Obowiązek spełnienia tych przesłanek odnawia się w sytuacji zmiany regulaminu, a jak najdogodniej zrealizować go w praktyce zostanie wskazane w kolejnych akapitach.

Następnie gdy już zostanie podjęta decyzja o zmianie treści regulaminu świadczenia e-usług i zmiany te zostaną naniesione zaktualizuje się obowiązek przedsiębiorcy odnośnie przekazania informacji o tym fakcie. O dokonaniu jakichkolwiek zmian w regulaminie przez przedsiębiorcę podmioty korzystające z e-usługi powinni otrzymać informację podczas pierwszego logowania od ich włączenia w treść regulaminu. Obowiązki przedsiębiorcy w tym zakresie zostały doprecyzowane w drodze decyzji wydawanych przez Prezesa UOKIK. Przede wszystkim należy przekazać informację o zakresie zmian oraz o możliwości wypowiedzenia umowy o świadczenie usług drogą elektroniczną w rozsądnym terminie, gdyż zaniechanie tej możliwości będzie naruszeniem art. 385[3] pkt 14 KC – warto wyznaczyć usługobiorcom wyważony termin, bardzo często spotykany w praktyce będzie termin 30 dni od dnia otrzymania wiadomości o zmianach. Dobrą praktyką będzie również zamieszczenie wzmianki o dniu wprowadzenia zmian oraz dniu, od którego regulamin w zmienionym brzmieniu będzie obowiązywał, a także wyraźne zaznaczanie zmian regulaminu w taki sposób, by konsument mógł zorientować się, bez wnikliwej analizy całego regulaminu, czy został on zmieniony, w jakim zakresie i kiedy ewentualne zmiany nastąpiły.

Jak wynika z decyzji, która została wydana przez Prezesa UOKIK w sprawie sposobu informowania o dokonaniu zmian w regulaminie Canal+ Cyfrowy Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, sposób przekazania tej informacji – także środek jej przekazania – również musi pozostawać adekwatny (Decyzja DDK Nr 7/2010 z dnia 21 lipca 2010 r.). Przedsiębiorca musi zadbać, by każdy korzystający z e-usługi został poinformowany o zmianach, a w następstwie tego mógł podjąć decyzję o kontynuacji korzystania z e-usługi lub o jej zakończeniu. Z decyzji w przedmiotowej sprawie wynikało, iż obowiązkowi temu nie uczyni zadość zawarcie tej informacji (nawet w wyszczególnionym, rzucającym się w oczy formacie) w broszurze doręczanej każdemu klientowi o charakterze rozrywkowo-informacyjnym. Przedsiębiorca powinien również pamiętać, iż zamówienia, które zostaną złożone przed chwilą wejścia w życie tych zmian, będą podlegały nadal starszej wersji regulaminu.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w jednym z wyroków podkreślił,  że warunkiem, bez którego nie można mówić o skutecznej zmianie wzorca umowy, jest udostępnienie tego wzorca konsumentowi. Ewentualne postanowienie umowne przewidujące „udostępnienie zmienionego wzorca na stronie internetowej przedsiębiorcy przy jednoczesnym braku obowiązku po jego stronie do poinformowania konsumenta,  że na stronie internetowej została udostępniona nowa wersja regulaminu, nie czyni zadość  obowiązkowi z art. 384 § 4 k.c. (udostępnienia wzorca drugiej stronie umowy)” (fragment wyroku w sprawie o sygn. akt: XVII AmC 265/07).

Opisane powyżej zasady, które odnoszą się do procedury właściwego wprowadzania zmian do treści regulaminu usługi świadczonej drogą elektroniczną, zmierzają do założonego przez ustawodawcę celu, którym jest ograniczenie sytuacji godzących w chroniony prawem status konsumentów. Chodzi o wyeliminowanie praktyk polegających na zaskakiwaniu konsumentów zmianami dokonywanymi w  umowie oraz obarczaniu ich ustalaniem, czy i w jakim zakresie regulamin usługi świadczonej drogą elektroniczną został zmieniony.

Justyna Matuszak-Leśny, LL.M.

Radca Prawny

Katarzyna Barszczewska

JPL Group Sp. z o. o.