Fiskus ma obowiązek pomagać podatnikowi

Urzędnicy organów podatkowych nie mogą wprowadzać w błąd podatnika i w ten sposób nakłaniać go do zrzekania się przysługujących mu ulg. Takie postępowanie fiskusa miało miejsce w przypadku mężczyzny, któremu urzędniczka zasugerowała rozwiązanie na jego niekorzyść. WSA w Krakowie, w wyroku przyznał rację poszkodowanemu podatnikowi.

Przypadek dotyczył mężczyzny, który zwiedziony zapewnieniami urzędniczki o wywarciu „lepszego wpływu na postępowanie podatkowe” przez złożenie oświadczenia, o niekorzystaniu z ulgi mieszkaniowej wynikającej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 86 ze zm.) został wprowadzony w błąd i w konsekwencji zobowiązany do zapłaty blisko 25 000zł podatku od spadku.

Oświadczenie dotyczyło spadku, jaki odziedziczył podatnik. W spadku mężczyzna otrzymał dom. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, podatnikowi przysługiwała ulga, z której może skorzystać spadkobierca nieruchomości pod pewnymi warunkami. Główne wymogi dotyczące tej ulgi to fakt zamieszkania i zameldowania w dziedziczonym domu, oraz niemożność jego sprzedaży w okresie krótszym niż 5 lat od momentu dziedziczenia. Dla podatnika powinna to być jedyna nieruchomość mieszkalna, jaką posiada.

Po zbadaniu sprawy, urząd skarbowy nakazał mężczyźnie zapłatę 25 000 zł podatku. Zaskoczony podatnik odwołał się od decyzji, twierdząc, że nie zamierzał rezygnować z preferencji podatkowych, a oświadczenie o rezygnacji z ulgi podpisał, gdyż urzędniczka przekonywała go, że czynność ta będzie miała „lepszy wpływ na wynik postępowania”. Mężczyzna uznał, że „lepszy wpływ” oznacza zapłatę niższego podatku, nie zaś pozbawienie go prawa do ulgi. Głównym argumentem podatnika było powołanie się na art. 16 ust. 1 ustawy PDOF, który wymienia jakie składniki majątku nie podlegają opodatkowaniu. Przepis nie pozostawia urzędnikom przestrzeni na dowolne decydowanie o przysługujących podatnikowi preferencjach, tym bardziej na podstawie żądanych oświadczeń.

Dyrektor urzędu skarbowego stwierdził, że ordynacja podatkowa nie zawiera zapisów nakazujących urzędnikom dbałości, by strona postępowania nie poniosła szkody powodowanej nieznajomością prawa. Takie regulacje zawiera jedynie Kodeks postępowania administracyjnego (art. 9). Dyrektor urzędu skarbowego przytoczył przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 1585/06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 16 czerwca 2015 r., (sygn. akt I SA/Kr 1886/14),  przyznał poszkodowanemu podatnikowi rację. Uznał, że rację miał powołując się na art. 16 ust. 1 ustawy podatkowej, a tym samym, że urząd skarbowy nie miał luzu decyzyjnego. W przypadku nabycia nieruchomości mieszkalnej w drodze spadku, mężczyzna nie mógłby skorzystać z ulgi mieszkaniowej tylko wówczas, gdyby zadeklarował sprzedaż odziedziczonego mieszkania w ciągu 5 lat od dnia uzyskania spadku.

Mężczyzna nie złożył takiej deklaracji, a jedynie oświadczenie o rezygnacji z ulgi. W myśl przepisów nie można uznać, że ulga mu nie przysługuje, skoro mieszka w odziedziczonym domu, jest w nim zameldowany, jak również nie nosi się z zamiarem sprzedaży domu.

Sąd wypowiedział się również w sprawie działania urzędniczki. Stwierdził, że Dyrektor urzędu skarbowego nie miał racji, twierdząc, że organy podatkowe nie są zobowiązane do dbałości o interes podatnika. Ordynacja podatkowa nakazuje urzędnikom pomagać stronie postępowania. Art. 121 ordynacji podatkowej nakazuje udzielać podatnikom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach. Mężczyzna działał więc w zaufaniu do organu, a ten je naruszył – podsumował sąd.